निरंजना न्यूज नेटवर्क – निलेश बाबर
: अवघ्या काही दिवसांवर येऊन ठेपलेल्या गणेशोत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर जिल्हाभरातील कुंभारवाड्यांमध्ये गणेशमूर्ती घडविण्याची लगबग सुरू झाली आहे. पहाटेपासून रात्री उशिरापर्यंत कारागीर गणरायाला आकर्षक, देखणा आणि भावपूर्ण स्वरूप देण्यासाठी मेहनत घेत आहेत. यंदा पर्यावरणपूरक गणेशोत्सवाला अधिक महत्त्व मिळत असल्याने शाडू मातीच्या गणेशमूर्तींना नागरिकांकडून मोठी पसंती मिळत आहे. त्यामुळे शाडूच्या मूर्ती तयार करण्यासाठी कारागीरांची विशेष कसरत सुरू असून अनेक ठिकाणी मंडळे आणि घरगुती गणेशभक्तांकडून आगाऊ नोंदणीही पूर्ण झाली आहे.
जिल्ह्यातील विविध कुंभारवाड्यांमध्ये सध्या गणेशमूर्ती तयार करण्याचे काम युद्धपातळीवर सुरू आहे. प्रथम माती मळणे, साचे तयार करणे, मूर्तीला आकार देणे, वाळविणे, त्यानंतर रंगकाम आणि अंतिम सजावट अशी प्रत्येक प्रक्रिया अत्यंत बारकाईने केली जात आहे. गणरायाच्या चेहऱ्यावरील भाव, डोळ्यांची रचना, अलंकार आणि सिंहासन यामध्ये आकर्षकता आणण्यासाठी कारागीर विशेष मेहनत घेत आहेत. प्रत्येक मूर्ती भक्तांच्या मनात श्रद्धा निर्माण करणारी व्हावी, यासाठी प्रत्येक टप्प्यावर गुणवत्ता राखली जात आहे.
यंदा पर्यावरण संवर्धनाबाबत नागरिकांमध्ये जनजागृती वाढल्याने शाडू मातीच्या मूर्तींची मागणी मोठ्या प्रमाणात वाढली आहे. प्लास्टर ऑफ पॅरिसच्या मूर्तींपेक्षा शाडूच्या मूर्ती पाण्यात सहज विरघळतात आणि जलप्रदूषण कमी करण्यास मदत करतात. त्यामुळे अनेक गणेश मंडळे तसेच घरगुती गणेशभक्त शाडूच्या मूर्तींनाच प्राधान्य देताना दिसत आहेत. काही कारागीरांनी नैसर्गिक रंगांचा वापर करून पर्यावरणपूरक मूर्ती तयार करण्यावर भर दिला आहे.
गणेश मंडळांकडून मोठ्या आकाराच्या मूर्तींसाठी अनेक महिन्यांपूर्वीच आगाऊ नोंदणी करण्यात आली आहे. याशिवाय घरगुती गणेशमूर्तींसाठीही मोठ्या प्रमाणावर बुकिंग सुरू आहे. ग्राहकांच्या आवडीनुसार विशिष्ट आकार, रंगसंगती आणि सजावटीसह मूर्ती तयार करून देण्याचे काम सुरू असल्याने कारागीरांवर कामाचा ताण वाढला आहे. वेळेत सर्व मूर्ती तयार करून देण्यासाठी अनेक ठिकाणी संपूर्ण कुटुंबच या कामात सहभागी झाले आहे.
महागाईमुळे शाडू माती, रंग, सजावटीचे साहित्य आणि वाहतूक खर्च वाढला असला तरी गणेशभक्तांचा उत्साह कमी झालेला नाही. दर्जेदार आणि आकर्षक मूर्तीसाठी नागरिक अतिरिक्त खर्च करण्यासही तयार असल्याचे चित्र आहे. त्यामुळे यंदाच्या हंगामाकडून कारागीरांना चांगल्या व्यवसायाची अपेक्षा आहे.
गणेशोत्सव हा केवळ धार्मिक सण नसून तो कला, संस्कृती आणि परंपरेचा उत्सव आहे. कुंभारवाड्यातील कारागिरांच्या कुशल हातातून साकार होणाऱ्या गणरायाच्या मूर्ती या त्यांच्या अनेक वर्षांच्या अनुभवाचे आणि कलेचे प्रतीक आहेत. या कलेला जपण्यासाठी आणि पर्यावरणपूरक गणेशोत्सवाला प्रोत्साहन देण्यासाठी शाडूच्या मूर्तींची निवड करणे ही काळाची गरज असल्याचे मत पर्यावरणप्रेमी आणि कारागीर व्यक्त करत आहेत.
यंदाही जिल्हाभरात आकर्षक, सुबक आणि पर्यावरणपूरक गणेशमूर्तींच्या माध्यमातून गणेशोत्सव उत्साहात साजरा होणार असून कुंभारवाड्यांमध्ये सुरू असलेली ही लगबग गणेश आगमनाची चाहूल देत आहे.
